آزادی برای همه به جز… استاندارد دوگانه سکولاریسم در مسئله حجاب

سال‌هاست که مقام‌های اداری جمهوری آذربایجان با استناد به ضرورت رعایت لباس متحدالشکل و حفظ ماهیت سکولار دولت، فشارهای مستمری برای جلوگیری از حضور دختران و زنان محجبه در مدارس، مؤسسات آموزشی و نهادهای رسمی اعمال می‌کنند. این ممنوعیت‌ها و محدودیت‌ها، شماری از دختران را از حق تحصیل و پیشرفت حرفه‌ای محروم کرده و فعالان و علمایی را که از حق آنان برای ابراز باورهای دینی خود دفاع کرده‌اند، با پیگرد مواجه ساخته است.

به گزارش خبرگزاری شفقنا این روند بارها از سوی مراجع دینی و علما مورد هشدار و انتقاد قرار گرفته است. در این میان، آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای نیز درباره خطر تلاش برای زدودن اصالت اسلامی جامعه و تحمیل سکولاریسم از طریق سلطه و فشارهای امنیتی هشدار داده است؛ آن هم در جامعه‌ای که پیوندی تاریخی و اعتقادی با اسلام و اهل‌بیت(ع) دارد.

با وجود ابعاد این محدودیت‌ها که ابتدایی‌ترین حقوق شخصی دختران مسلمان را تحت تأثیر قرار می‌دهد، سازمان‌های فمینیستی، نهادهای بین‌المللی حقوق بشری و رسانه‌های جهانی در برابر این اقدامات سکوت کرده‌اند و گویی چنین اتفاقاتی اساساً وجود ندارد. این بی‌توجهی را می‌توان نشانه‌ای از نوعی استاندارد دوگانه در تعریف و حمایت از آزادی زنان دانست؛ رویکردی که در آن، آزادی زن اغلب با کنار گذاشتن پوشش دینی و فاصله گرفتن از هویت اسلامی تعریف می‌شود، اما پایبندی یک دختر به حجاب خود، نه به‌عنوان انتخابی شایسته حمایت، بلکه به‌عنوان نشانه‌ای از تسلیم و انقیاد تلقی می‌شود.

از سوی دیگر، حقوق زنان در برخی موارد به ابزاری برای اعمال فشار سیاسی تبدیل می‌شود؛ موضوعی که علیه دولت‌های خاص با شدت در رسانه‌ها مطرح و برجسته می‌شود، اما هنگامی که پای دولت‌های متحد یا سیاست‌های مبتنی بر تحمیل سکولاریسم به میان می‌آید، از همان حساسیت و پیگیری خبری نیست.

آنچه امروز در جمهوری آذربایجان جریان دارد، صرفاً محدودیتی علیه حجاب نیست؛ بلکه می‌توان آن را تلاشی برای گسترش الگویی اجباری دانست که هدف آن، کمرنگ کردن و از میان بردن هویت دینی در جوامع است. سکوت در برابر چنین رویکردی، این پرسش را مطرح می‌کند که شعارهای سازمان‌های بین‌المللی و نهادهای مدافع حقوق زنان تا چه اندازه می‌توانند پشتوانه‌ای قابل اتکا برای دفاع از حقوق زنان مسلمان باشند.

حفظ کرامت زنان مسلمان و حق آنان برای پایبندی به باورها و شعائر دینی، مستلزم دفاعی آگاهانه، پیگیر و برخوردار از پشتوانه اجتماعی است. تجربه جمهوری آذربایجان بار دیگر ضرورت هوشیاری در برابر معیارهای دوگانه و پافشاری بر اصالت فرهنگی و هویت دینی را یادآور می‌شود.